Rmverski byggingarstllinn,,

Tollfrindi feramanna

GOTNESKI STLLINN

RMVERSKI BYGGINGARSTLLINN
.

.

Utanrkisrnt.

Rmverski stllinn var ekki talinn srstakur stll fyrr en um aldamtin 1900.  hldust hendur breytt stefna boskap kirkjunnar og aukin verkmenning og tknirun.  Betri upplsingamilun vegna plagrmafera og fera vegum munkareglnanna var til a hera runinni og hin nja sttt borgara lagi sitt af mrkum.

Rmverska byggingarlistin va rtur, allt fr vkingum til araba.  Hn kom fyrst fram Langbaralandi og Brgnd 9.ld.  Fr Brgnd, sem er rkt af rmverskum arfi, breiddist hn t um Evrpu og barst til Englands me innrs Normana ri 1066.

hfst mikill uppgangstmi byggingarlist, hggmyndalist og myndlist.  Myrku aldirnar voru undanhaldi og kristin kirkja var fararbroddi eirra, sem rku flttann.  Fyrstu kirkjur, sem voru byggar eftir ri 300, svokallaar basilkur, voru me trk fram undir ri 900 en vildu byggingameistarar auka tignarleik eirra me steinhvelfingum, sem Rmverjar hfu ra.  ar sem essi tkni var tnd, var a ra hana n.  Steinhvelfingarnar theimtu miki burarol og ar er komin hin efnismikla, unglamalega og dimma rmverska bygging.  Strax eftir 900 reisti Benediktsreglan risavaxna klausturkirkju Cluny Brgnd, eitt mesta mannvirki lfunnar.  Oft er vitna til essarar kirkju sem fyrstu rmversku byggingarinnar en runin var mjg r og va Frakklandi voru kirkjur byggar rmverskum stl 10.ld.  Stll eirra blandaist t a einhverju leyti rkjandi byggingarstl hverju hrai.  ar e Normanar fluttu ennan stl me sr til Englands 11.ld, 12C, er hann kallaur normanskur.  var rmverski stllinn farinn a blmstra og var mestum blma fram sari hluta 12.aldar, egar gotneski stllinn fr a ryja sr til rms.  Einna frgust rmverskra kirkna Englandi er dmkirkjan Durham, bygg 1092-1130, zkalandi kirkja hl. Mikaels Hildesheim, bygg  um 1000 og Frakklandi klausturkirjan Cluny.

Kirkjubyggingar rmverskum stl eru a mrgu leyti mjg lkar og a var ekki fyrr en um aldamtin 1900, a rmverski stllinn var viurkenndur sem sjlfstur stll me eigin hugmyda-fri.  Sameiginleg einkenni bygginga rmverskum stl eru, a byggingin er efnismikil, veggjaykk og gluggar litlir.  stan fyrir essum remur einkennum eru steinhvelfingar, sem komu til sgunnar 10.ld og theimta miki burarol.  Rmverski boginn hvelfingum, gluggum og milli slna inni byggingunni er hluti af burarvirkinu og lttir aeins byggingunni n ess a rra buraroli.

Byggingin er aflng me sal miju, ar sem sfnuurinn kom saman og er kallaur miskip.  Fyrir eystri enda miskipsins er hlfhringlaga bogi, sem nefnist kr.  ar urfti a setja slurnar inn bygginguna til a halda krhvelfingunni uppi og ar myndaist v gangur bak vi.  ar er upphkka altari.  Slnarair beggja vegna miskipsins greindu a a endilngu fr tveimur til fjrum hliarskipum.  Slurnar eru sverar steinslur me munstruum haus, sem boginn hvlir .  Milli krs og miskips var byggt verskip, annig a grunnflturinn myndai kross.  Allt yfirbrag essara kirkna var ungt og efnismiki.  r voru yfirleitt lti skreyttar og dimmar vegna ltils gluggaflatar.  Trarathfnin var samrmi vi etta.  essi kirkja var hersk og hlutverk hennar var a berjast vi myrkraflin hr jru.

Aukin drlingadrkun og breytt messuhald leiddi til stkkbreytinga eystri enda rmverskra kirkna um ri 1000.  a leiddi svo aftur til breytinga grunnfletinum.  Tv tilbrigi komu fram, geisla- og btagrunnflturinn (staggered plan).  Hi fyrrnefnda er oft kennt vi kirkju heilags Marteins Tours og hi sarnefnda leit fyrst dagsins ljs klausturkirkjunni Cluny, eirri, sem Majeul bti lt byggja lok 10.aldar.  Um lei og essar tvr lausnir uru til, var hafizt handa vi byggingu kirkju heilags Mikaels Hildesheim zkalandi, ar sem verskipin eru tv.  essi tfrsla barst um alla Vestur-Evrpu.  Vi ger steinhvelfinganna rmverskum kirkjum urfti mi magn steina kin og bygginguna heild sinni.  essu vildu normnsku arkitektarnir breyta og fundu upp nja afer.  eir krosslgu bogana milli slnanna og fylltu san upp me lttara efni (krossbundi oddbogaak).  essi uppfinning olli byltingu byggingartkni og var nausynleg forsenda fyrir run gotneska stlsins.

 TIL BAKA     Feraheimur - Garastrti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM