Ég visa til tölvupósta frá formanni fagdeildar Félags Leiđsögumanna, dags. 12. og 15 janúar 2006, ţar sem óskađ er eftir áliti mínu um Félag Leiđsögumanna eftir ađ félaginu var skipt í stéttarfélag og fagfélag á síđasta ári.  Ég skil erindiđ svo, ađ óskađ sé eftir áliti mínu á ţví, hvort skylt hafi veriđ ađ veita ófaglćrđum leiđsögumönnum ađild ađ Félagi leiđsögumanna og ef svo hafi ekki veriđ, međ hvađa hćtti sé nú unnt ađ bregđast viđ ţví.

I

Núgildandi lög Félags leiđsögumanna voru samţykkt á ađalfundi félagsins 28. febrúar 2005.  Hér skulu rakin nokkur ákvćđi laganna, sem koma til skođunar viđ úrlausn málsins:

2. gr.  Félagiđ er stéttarfélag launafólks, sem stundar leiđsögu ferđamanna á Íslandi og fararstjórn erlendis.  Ţađ skal hafa međ höndum samninga um laun og önnur kjör, réttindi og skyldur leiđsögumanna í starfi.  Félaginu ber ađ vinna ađ aukinni menntun og starfshćfni félagsmanna og innbyrđis samvinnu ţeirra.  Jafnframt ber félaginu ađ stuđla ađ góđri umgengni um landiđ.

3. gr.  Félagsmenn öđlast fulla félagsađils, ţegar atvinnurekendur hafa skilađ inn stéttarfélagsgjaldi af sem svarar hálfs mánađar grunnlaunum í lćgsta launaflokki á ári hverju.  Sérstaka umsókn um ađild ađ félaginu má senda skriflega eđa međ rafpósti.  Í umsókn ţar ađ koma fram nafn, kennitala, heimilisfang, símanúmer, netfang og ađrar upplýsingar, sem máli skipta.  Hafi umsćkjandi stađizt próf í leiđsögu frá skóla, sem menntamálaráđuneytiđ viđurkennir eđa lokiđ sambćrilegu námi á hinu Evrópska efnahagssvćđi (EES), skal hann skila inn afriti af prófskírteini eđa sambćrilegum gögnum og nefnist ţá faglćrđur leiđsögumađur.

Réttindi og skyldur félagsmanna, stéttarfélagsgjald og réttindamissir.
5. gr.  Réttindi félagsmanna eru eftirfarandi:
a)  málfrelsi, tillögu- og atkvćđisréttur á félagsfundum, svo og kjörgengi.  Atkvćđisrétt um kjarasamninga hafa ţeir félagsmenn, sem greitt hafa lágmarksstéttarfélagsgjald af launum sl. 12 mánuđi.
b)  réttur á greiđslum úr sjóđum félagsins svo sem nánar er kveđiđ á um í reglugerđum sjóđanna.
c)  réttur til ađstođar félagsins vegna vanefnda atvinnurekenda á kjarasamningum.
d)  réttur til ađ bera viđeigandi merki félagsins viđ vinnu sína.

6. gr.  Skyldur félagsmanna:
a)  ađ hlýta lögum félagsins, fundarsköpum, fundarsamţykktum, samningum í öllum atriđum.
b)  ađ greiđa stéttarfélagsgjald til félagsins.

7. gr.  Brottvikning / áminning.
Ef félagsmađur er talinn brjóta gegn lögum félagsins, siđareglum eđa vinna gegn hagsmunum ţess, skal máliđ tekiđ fyrir á stjórnarfundi, sem ákveđur međ einföldum meirihluta, hvort veita skuli áminningu eđa víkja beri honum úr félaginu.  Skjóta má ţeim úrskurđi til félagsfundar.

15. gr.  Innan félagsins starfar sérstök deild, er nefnist Fagdeild leiđsögumanna, ţeirra, sem lokiđ hafa leiđsöguprófi frá skóla, sem menntamálaráđuneytiđ viđurkennir.
Fjárhagur deildarinnar skal vera óháđur starfsemi Félags leiđsögumanna.
Starfsemi og stjórn deildarinnar skal skipuđ međ sérstakri reglugerđ, sem ađalfundur deildarinnar setur.

17. gr.  Ađalfundur félagsins skal haldinn í febrúarmánuđi ár hvert.
Ađalfundur skal bođađur međ dagskrá međ a.m.k. einnar viku fyrirvara og er hann lögmćtur, ef löglega er til hans bođađ.
Allir félagsmenn hafa málfrelsi og tillögurétt á ađalfundi, en ađeins fullgildir félagsmenn hafa atkvćđisrétt.
Á hverjum ađalfundi skal liggja frammi endurskođuđ félagaskrá, fjölrituđ eđa prentuđ.
Komi fram tillögur um lagabreytingar, skulu ţćr hafa borizt fyrir 20. janúar.
Dagskrá ađalfundar skal vera:
1.  Skýrsla stjórnar fyrir liđiđ starfsár.
2.  Endurskođađir reikningar félagsins lagđir fram til afgreiđslu.
3.  Tillögur um lagabreytingar, ef fyrir liggja.
4.  Drög ađ fjárhagsáćtlun skal lögđ fram og tillage um stéttarfélagsgjald.
5.  Kosning formanns eđa lýsing formannskjörs.
6. Kosning til stjórnar, varastjórnar og trúnađarráđs, sem og í ađrar nefndir og trúnađarstöđur.
7. gr.  eins félagskjörins skođunnarmanns reikninga og varamanns til tveggja ára.
8.  Önnur mál.

23. gr.  Lögum ţessum má ađeins breyta á ađalfundi félagsins, enda hafi breytinganna veriđ getiđ í fundarbođi
Til ţess, ađ lagabreytingar nái fram ađ ganga, skulu ţćr hljóta samţykki 2/3 hluta atkvćđisbćrra fundarmanna.

II

Í lögum nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur era đ finna ákvćđi um réttindi og skyldur stéttarfélaga.  Í 2. gr. laganna segir svo:

Stéttarfélög skulu opin öllum í hlutađeigandi starfsgrein á félagssvćđinu, eftir nánara ákveđnum reglum í samţykktum félaganna.  Félagssvćđi má aldrei vera minna en eitt sveitarfélag.

Ákvćđi 3. gr. laga nr. 80/1938 er svohljóđandi:

Stéttarfélög ráđa málefnum sínum sjálf međ ţeim takmörkunum, sem sett eru í lögum ţessum.  Einstakir međlimir félaganna eru bundnir viđ löglega gerđar samţykktir og samninga félagsins og stéttarsamband ţess, sem ţađ kann ađ vera í.

III

Allar takmarkanir á rétti til ađildar ađ stéttarfélagi samkvćmt 2. gr. laga nr. 80/1938 verđa ađ vera almennar, lúta ađ tilgangi félagsins og mega ekki mismuna.  Ákvćđi um tiltekna menntun eđa starfsréttindi eru á međal ţeirra takmarkana, sem viđurkennt er ađ stéttarfélögum sé ađ gera og ţví heimilt ađ hafa í lögum sínum.  Ađ ţessu virtu verđur ekki séđ, ađ Leiđsögumannafélagi Íslands hafi veriđ eđa sé óheimilt ađ áskilja í lögum sínum, ađ félagsmenn hafi t.d. stađist próf í leiđsögn frá skóla, sem menntamálaráđuneytiđ viđurkennir, sbr. til hliđsjónar 15. gr. laga félagsins um skilyrđi ţess ađ hljóta inngöngu í fagdeild.

Rétt era đ taka fram, ađ samkvćmt núgildandi lögum Félags leiđsögumanna, dags 28. febrúar 2005, er félaginu óheimilt ađ meina ófaglćrđum leiđsögumönnum ađild ađ ţví.  Skýrist ţađ af ţví, ađ ekki eru gerđar sérstakar menntunarkröfur í lögum félagsins, sbr. 2. gr. laganna.

IV

Fram kemur í 3. gr laga nr. 89/1938, ađ stéttarfélög ráđi málefnum sínum sjálf međ ţeim takmörkunum, sem settar eru í lögunum.  Í ţví felst međal annars, ađ stéttarfélögum er heimilt ađ breyta lögum sínum innan ţeirra marka, sem lög nr. 80/1938 setja.

Í 23. gr. laga Félags leiđsögumanna kemur fram, ađ lögum félagsins megi ađeins breyta á ađalfundi ţess, enda hafi breytinganna veriđ getiđ í fundarbođi.  Til ţess ađ lagabreytingar nái fram ađ ganga, skulu ţćr hljóta samţykki 2/3 hluta atkvćđisbćrra fundarmanna.

Í 17. gr. laga Félags leiđsögumanna eru ákvćđi um ađalfund félagsins.  Kemur ţar međal annars fram, ađ ađeins fullgildir félagsmenn hafi atkvćđisrétt.  Í 3. gr. laganna segir, ađ félagsmenn öđlist fulla félagsađild, ţegar atvinnurekendur hafa skilađ inn stéttarfélagsgjaldi af sem svarar hálfs mánađar grunnlaunum í lćgsta launaflokki á ári hverju.  Í a-liđ 5. gr. laganna, ţar sem fjallađ er um réttindi félagsmanna, kemur síđan fram, ađ atkvćđisrétt á félagsfundum hafi ţeir félagsmenn, sem greitt hafa lágmarks stéttarfélagsfjald af launum á síđastliđnum 12 mánuđum.

Samkvćmt framansögđu er 2/3 hlutum atkvćđisbćrra fundarmanna á ađalfundi Félags leiđsögumanna unnt ađ breyta lögum félagsins innan ţeirra marka, sem lög nr. 89/1938 setja, t.d. á ţann veg, ađ setja í lögin skilyrđi um tiltekna menntun og/eđa starfsréttindi fyrir ađild ađ félaginu eđa breyta lögunum á ţann veg, ađ ófaglćrđum sé heimiluđ aukaađild ađ félaginu.  Bent skal á, ađ breytingar sem ţessar eru í góđu samrćmi viđ tilgang félagsins í 2. gr. laga Félags leiđsögumanna, ţar sem međal annars kemur fram, ađ félaginu beri ađ vinna ađ aukinni menntun og starfshćfni félagsmanna.

Vakin skal athygli á ţví, ađ samkvćmt 17. gr. laga félagsins skulu tillögur um lagabreytingar hafa borist fyrir 20. janúar.

V

Ef breytingar á lögum Félags leiđsögumanna eru gerđar samkvćmt 23. grein laganna, kemur til skođunar, hvađa réttaráhrif slíkar breytingar kynnu ađ hafa í för međ sér.

1.  Ef lögum Félags leiđsögumanna er breytt á ţann veg, ađ sett er skilyrđi um tiltekna menntun eđa starfsréttindi fyrir ađild ađ félaginu, er ljóst, ađ ófaglćrđir uppfylla ekki skilyrđi um ađild.  Kemur ţá í framhaldinu til skođunar, hver stađa ţeirra ófaglćrđu leiđsögumanna er, sem ţegar hafa fengiđ ađild ađ félaginu samkvćmt núgildani lögum félagsins.

Í 7. gr. laga Félags leiđsögumanna era đ finna ákvćđi um brottvikningu/áminningu.  Kemur ţar fram, ađ ef félagsmađur er talinn brjóta gegn lögum félagsins eđa vinna gegn hagsmunum félagsins, skuli máliđ tekiđ fyrir á stjórnarfundi, sem ákveđur međ einföldum meirihluta, hvort veita skuli áminningu eđa víkja beri honum úr félaginu.  Skjóta megi ţeim úrskurđi til félagsfundar.

Ef félagsmađur uppfyllir ekki kröfur félagsins um ađild, má í raun segja, ađ hann brjóti gegn lögum félagsins og kunni af ţeim sökum ađ vera áminntur og/eđa vísađ úr félaginu.  Hér skal ţó bent á, ađ hagsmunir einstaklinga til ađildar ađ stéttarfélagi eru verulegir, ţar sem brottrekstur getur međal annars leitt til starfsmissis auk annars konar óhagrćđis.  Eru ţví gerđar strangar kröfur um ađ brottvikning sé byggđ á traustum grunni og ađ fullkomlega réttmćtar ástćđur séu fyrir hendi.

Ađ framangreindu virtu, er full ástćđa til ađ gćta međalhófs viđ lagabretyingarnar.  Mćtti t.d. taka upp í lögin ákvćđi, ţar sem ófaglćrđum félagsmönnum vćri gefinn hćfilegur frestur til ađ afla sér ţeirrar menntunar og/eđa starfsréttinda, sem lög félagsins áskilja fyrir ađild, sbr. til hliđsjónar tilgang félagsins í 2. gr. laganna.  Hlýti ófaglćrđur félagsmađur ekki ţessu ákvćđi laganna og afli sér ekki menntunar og/eđa starfsréttinda innan tilskilins tíma, er ljóst, ađ hann hefur brotiđ gegn lögum félagsins, sbr. 6. gr. laganna.  Af ţeim sökum gćti hann veriđ áminntur og/eđa vísađ úr félaginu samkvćmt 7. gr. laganna.

2.  Ef lögum Félags leiđsögumanna er breytt á ţann veg, ađ ófaglćrđum sé heimiluđ aukaađild ađ félaginu, verđur ađ telja, ţađ ţađ hafi ţau réttaráhrif, ađ ófaglćrđir innan félagsins hafi frá ţeim tíma ađeins aukaađild en en ekki fulla ađild ađ félaginu.

Tekiđ skal fram, ađ ţessi lagabreyting gengur skemur en sú, sem rakin er í liđ V.1 hér ađ frama, ţar sem hún mundi aldrei leiđa til brottvikningar félagsmanns úr félaginu, heldur ađeins leiđa til breytingar á ađild hans ađ ţví.

Í aukaađild felst almennt, ađ aukafélagar skuli greiđa fullt félagsgjald, hafi fullt málfrelsi, tillögu- og atkvćđisrétt en ekki kosningarétt eđa kjörgengi, hafi forgangsrétt til vinnu nćst fullgildum félögum og njóti sama réttar gagnvart samningum félagsins og gildandi kauptöxtum sem fullgildir félagsmenn.

VI

Niđurstađa.
Samkvćmt framansögđu er ţađ álit mitt, ađ Félagi leiđsögumanna hafi veriđ og sé heimilt ađ setja í lög sín skilyrđi um tiltekna menntun og/eđa starfsréttindi félagsmanna.  Ađ núgildandi lögum félagsins verđur ófaglćrđum leiđsögumönnum hins vegar ekki meinuđ ađild ađ ţví.

Unnt er ađ breyta lögum félagsins á ađalfundi samkvćmt ákvćđum laganna ţar um.  Hvađa áhrif slíkar breytingar hafa á stöđu ófaglćrđra félagsmanna, fer eftir ţví, hvađa breytingar eru samţykktar.  Vísast til umfjöllunar hér ađ framan um kosti, sem til greina koma.

Reykjavík, 18. janúar 2006,

Halldór Jónsson, hrl.
Tómas Eiríksson, hdl.