Mišjaršarhaf,


MIŠJARŠARHAF
.

.

Utanrķkisrnt.

Mišjaršarhaf er innhaf, sem tilheyrir Evrópu, Asķu og Afrķku.  Žaš gengist Atlantshafi um Gķbraltarsund ķ vestri.  Rómverjar žekktu žaš undir nafninu Mare Nostrum (Hafiš okkar) og žaš er nęstum alveg landlukt.  Žaš er grķšarlega mikilvęg samgönguleiš fyrir fyrrum Sovétlżšveldin viš Svartahaf, sem hafa ašgang aš žvķ um Bosporus, Marmarahafiš og Dardanellsundiš.  Žaš er lķka mikilvęgt fyrir Evrópu og Amerķku, sem eiga ašgang aš olķunni ķ Lżbķu og Alsķr og į Persaflóasvęšinu um žaš og Sśesskuršinn auk olķuleišslnanna.

Flatarmįl Mišjaršarhafsins er ķ kringum 2,5 milljónir ferkķlómetra.  Lengd žess frį vestri til austurs er 3860 km og hįmarksbreidd žess 1600 km.  Žaš er aš mestu grunnt, mešaldżpiš er 1500 m en hįmarksdżpi er 5150m fyrir sušurströnd Grikklands.

Žaš er leifar risastórs, forns hafsvęšis, sem var kallaš Tethys.  Žaš lokašist nęstum ķ geysilegum jaršskorpuhreyfingum óligósentķmans fyrir 30 milljónum įra, žegar flekar Afrķku og Evrasķu rįkust saman.  Flekarnir nuddast enn žį saman og valda eldgosum ķ Etnu, Vesśvķusi og Stromboli og tķšum jaršskjįlftum, sem valda miklu tjóni į Ķtalķu, ķ Grikklandi og Tyrklandi.

Nešansjįvarhryggur milli Tśnis og Sikileyjar skiptir žvķ ķ austur- og vesturhluta.  Annar hryggur frį Spįni til Marokkó liggur um Gķbraltarsund.  Žaš er ašeins 300 m djśpt og dregur verulega śr įhrifum flóšs og fjöru eins og gerist ķ Atlantshafi.  Uppgufun śr Mišjaršarhafinu er mikil og hśn veldur žvķ, aš žaš er mun saltara en Atlantshafiš.

Malta og Sikiley réšu siglingaleišunum um Sikileyjarsund og Messķnasund.  Ašrar stórar eyjar eru Baleareyjar (Sp), Korsķka (F), Sardinķa (I), Kżpur (G+T), jónķsku eyjarnar Cyclades og Dodecanese og Eyjahafseyjarnar (G).  Flóar og firšir Mišjaršarhafsins eru m.a. Tyrrhenķahaf (vestan Ķtalķu), Adrķahaf (milli Ķtalķu og Balkanskagans) og Eyja- og Jónķska hafiš (undan ströndum Grikklands).  Barcelona (Sp), Marseille (F), Genóa, Trieste (I), Alexandrķa (E) og Haifa (Is) eru mikilvęgar hafnarborgir viš Mišjaršarhafiš.  Helztu įrnar, sem falla til žess eru Ebró (Sp), Rón (F), Pó (I) og Nķl (E).


.

 TIL BAKA        Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM