Abu Dhabi,
Flag of United Arab Emirates


ABU DHABI
SAF


.

.

Utanrķkisrnt.

Booking.com

Abu Dhabi (Abu Zaby) er eitt Sameinušu arabķsku furstadęmanna sjö.  Landamęri žess eru vķša óglögg en žaš er samt stęrst žeirra og nęr yfir u.ž.b. 75% heildarflatarmįlsins.  Flatarmįl Abu Dhabi er 73.060 km² og įętlašur ķbśafjöldi įriš 1991 var 800 žśsund.  Miklar olķulindir į landi og ķ Persaflóa gera žaš, įsamt nįgrannanum Dubayy, aš rķkustu furstadęmunum.

Landiš liggur aš noršanveršum Persaflóa meš u.ž.b. 450 km strandlengju.  Aušnarleg ströndin er žakin saltfenjum (sabkhah) og eyjar eru margar.  Vestan žess er Qatar, Sįdi-Arabķa ķ sušri og Óman (fyrrum Muscat og Óman) ķ austri.  Abu Dhabi hįlfumkringir Dubayy og į stutt landamęri aš ash-Shariqah.

Allt frį 18. öld hefur Al bu Falah-fjölskyldan af Bani Yas-ęttinni veriš viš völd.  Hśn sat fyrst ķ Liwa-vininni (al-Jiwa).  Įriš 1761 fundust nżtilegar vatnslindir, žar sem Abu Dhabi-borg er nś, og fjölskyldan flutti sig um set 1795.  Helztu keppinautar hennar voru sjóręningjar ķ Qawasim frį Ra’s al-Khaymah og ash-Sharigah furstadęmunum.  Žeir voru fjandmenn soldįnsrķkisins Muscat og Óman, sem fjölskyldan tók höndum saman viš.  Į 19. öld komu upp landamęradeilur milli Abu Dhabi og Muscat og Óman og įtök viš Wahhabi frį Naid, forfešur nśverandi konungsfjölskyldu Sįdi-Arabķu.  Žessar landamęradeilur eru enn žį aš mestu óleystar.

Rįšamenn ķ Abu Dhabi undirritušu brezka frišarsamninginn 1820, žótt landiš vęri ekki įlitiš sjóręningjarķki, frišarsaminginn į hafinu 1835 og allsherjarsaming um friš į hafinu 1853.  Samkvęmt sérsamkomulaginu frį 1892 féllu utanrķkismįl furstadęmisins undir Breta.  Į löngum valdatķma Zayd ibn Khalifah fursta (1856-1908) var Abu Dhabi voldugast rķkja į Vopnahlésströndinni en snemma į 20. öldinni tóku ash-Shariqah og Dubayy viš žvķ hlutverki.  Žegar Bretar sżndu į sér fararsniš 1968, sömdu Abu Dhabi og hin Vopnahlésrķkin, Bahrain og Qatar um stofnun bandalags nķu furstadęma.  Bahrain og Qatar uršu ekki mešlimir, žar sem žau fengu sjįlfstęši 1971.  Bretar slitu samningsbundnu sambandi viš Vopnahlésrķkin og hiš nżstofnaša Bandalag sameinašra arabķskra furstadęma, žar sem Abu Dhabi var ķ forystuhlutverki.  Abu Dhabi-borg var gerš aš höfušborg bandalagsins ķ fimm įr en staša hennar sem slķk var framlengd nokkrum sinnum, žar til hśn var gerš aš varanlegri höfušborg snemma į tķunda įratugnum.

Efnahagur Abu Dhabi hefur byggzt nęstum einvöršungu į olķuframleišslu.  Olķa fannst fyrst 1958 nešansjįvar ķ Umm ash-Shayf, u.ž.b. 125 km frį strönd landsins į 2750 m dżpi.  Žessari olķu er dęlt um nešansjįvarleišslur til Das-eyjar, sem var óbyggš og eyšimörkin ein, 32 km vestar, žar sem ašalolķuhöfn Furstadęmanna var byggš įsamt flugvelli, gasstöš og annarri naušsynlegri ašstöšu.  Śtflutningur olķu hófst 1962.  Mestu olķulindasvęšin į landi eru Murban og Bu Hasa, 40-65 km frį ströndinni.  Olķuleišslur tengja žau viš höfn noršvestantil ķ landinu viš az-Zahhah-fjall (Danna).  Mešal annarra olķusvęša į hafsbotni eru az-Zakum, noršvestan Abu Dhabi-borgar (tengt Das-eyju) og Umm ad-Dalkh, noršan borgarinnar.  Olķubirgšir rķkisins eru įętlašar 10% af heildarbirgšum jaršarinnar.

Tekjur Abu Dhabi af olķuvišskiptum skipa ķbśum landsins mešal hinna tekjuhęstu ķ heimi.  Auk nśtķmavęšingar innanlands hefur Abu Dhabi lįnaš hinum fįtękari bandalagsrķkjum, öšrum arabarķkjum og žróunarlöndum mikiš fé.  Rannsóknarstofnun ķ al-‘Ayn hefur einbeitt sér aš žvķ aš bęta ašferšir til ręktunar į žurrum eyšimerkursvęšum.

 TIL BAKA        Feršaheimur - Garšastręti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM