MalasÝa Ýb˙arnir,
[Malaysia]


MALAS═A
═B┌ARNIR

.

.

UtanrÝkisrnt.

Booking.com

═b˙ar  51% eru malajar, 36% kÝnverjar, 10% Indverjar.  Minnihlutahˇpar eru m.a. dajakar og řmsir ■jˇ­flokkar innfŠddra, sem komu ˙r nor­ri (frß KÝna) yfir landbr˙.  Ůessi landbr˙ hvarf vi­ jar­skorpuhreyfingar (pl÷tuskri­; tektˇnÝk).  HeildarÝb˙afj÷ldi er r˙mlega 27 milljˇnir, 122 Ýb˙ar ß km▓ Ý heildina.  Fj÷lgun er 2,5%.  LÝfslÝkur eru 75 ßr.  ËlŠsi er u.■.b. 25%.

Tr˙arbr÷g­.  RÝkistr˙in er islam.  50% Ýb˙anna eru m˙slimar, minnihlutahˇpar hind˙a, b˙ddatr˙ar, kristninna og nßtt˙rutr˙ar (m.a. framhaldslÝfs- og andatr˙).

Tungumßl.
 RÝkismßli­ er malŠÝska (Bahasa Malaysia).  Ínnur a­almßl eru enska, kÝnverska og tamil, en auk ■eirra eru t÷lu­ ˇteljandi mßl innfŠddra.

┌tbrei­sla Bahasa Malaysia hefur veri­ mest ß sÝ­ari ÷ldum.  ┴ hßmi­÷ldum t÷lu­u a­eins nokkrar milljˇnir manna ■etta tungumßl, einkum fˇlk, sem bjˇ ß str÷ndum S˙m÷tru og Malakkaskagans.  Ůa­ breiddist ˙t til nßlŠgra eyja sem samg÷ngu- og vi­skiptamßl, ■vÝ a­ malŠjar voru kaupmenn og sjˇmenn gˇ­ir.

A­ lokinni seinni heimsstyrj÷ldinni  stˇ­u Indˇnesar frammi fyrir ■vÝ a­ velja sÚr rÝkismßl.  Í­rum Ýb˙um rÝkisins hef­i fundizt lÝti­ ˙r ■eim gert, ef javaÝska hef­i or­i­ fyrir valinu, ■ˇtt 40 milljˇnir manna t÷lu­u ■a­.  ŮvÝ var­ Bahasa Malaysia fyrir valinu.  FŠstir Indˇnesar h÷f­u hana a­ mˇ­urmßli en mj÷g margir t÷lu­u hana sem anna­ tungumßl.  Indˇnesar kalla tunguna Bahasa IndˇnesÝa, ■vÝ a­ h˙n var a­ řmsu leyti l÷gu­ a­ ■÷rfum ■eirra.  JavaÝska er Ý rauninni afbrig­i af e­a mßllřzka Bahasa MalasÝa.

Filipseyingar voru Ý s÷mu sporum og Indˇnesar Ý lok seinni heimsstyrjaldarinnar.  Ůeir v÷ldu tagalog sem grunnmßl, en ■a­ er skylt malŠÝsku og er mˇ­urmßl fßrra milljˇna manna ß Luzon.  Nřja tungan var k÷llu­ filipÝska.

MalŠ er oft k÷llu­ äÝtalska Austurlandaö vegna fagurs hljˇms, au­velds frambur­ar og ■ess, hve au­velt er a­ lŠra mßli­.  Frambur­arhljˇmur tungunnar er einfaldur, ■ar sem hrynjandin er au­veld ■eim, sem hafa ÷nnur tungumßl a­ mˇ­urmßli.  ■a­ eru a­eins 5 grunnsÚrhljˇ­ar a, e, i, o, u og mi­tungusÚrhljˇ­inn ÷fugt e.  Hinn mikli fj÷ldi samhljˇ­a, sem eru m.a. Jap÷num erfi­ir e­a ˇkleifir, kemur Evrˇpub˙um ekki Ý opna skj÷ldu.

MalŠ er samkvŠmari sjßlfri sÚr en Ýtalskan.  Ůar er a­eins um a­ rŠ­a atkvŠ­i, sem byggjast ß einum samhljˇ­a og einum sÚrhljˇ­a, s.s. Mata Hari (■ř­ir sˇl e­a eftir or­anna hljˇ­an 'auga dagsins'), orang utan (skˇgarma­urinn; MalŠjar kalla hann mawas'= ˇfreskjuna).

Margir mßlfrŠ­ingar eru ■eirrar sko­unar, a­ malŠÝska sÚ ofarlega, ef ekki efst, ß lista yfir lifandi tungumßl, sem koma til greina sem alheimstungur.  Ůß byggja ■eir ekki eing÷ngu ß hljˇmfalli (hrynjandi) mßlsins, heldur ■vÝ, a­ mßlfrŠ­i ■ess er afareinf÷ld.  Nafnor­ hafa engar endingar fyrir eint÷lu og fleirt÷lu e­a kyn og f÷ll.  Greinir er ekki til.  Lřsingaror­ taka stigbreytingu me­ lebeh (meira) og sa-kali (mest), aldrei me­ hljˇ­varpi e­a hljˇ­skiptum.  Hvorki lřsingaror­ nÚ forn÷fn eru fallbeyg­.

MalŠ er sem sagt einangra­ mßl ßn nokkurrar teljandi mßlfrŠ­i (lÝkt og kÝnverska, en ßn tˇnbreytinga frambur­arins).  Ëkosturinn fyrir ■ß, sem ekki kunna mßli­ vel, er sß, a­ oft ver­ur a­ geta sÚr til um merkingu setninga.

 TIL BAKA        Fer­aheimur - Gar­astrŠti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM