Zagreb Króatía,
Flag of Croatia


ZAGREB
KRÓATÍA

.

.

Utanríkisrnt.

 

Höfuđborg Króatíu er í hlíđum Medvednicahćđanna, norđan flćđilendna Savaárinnar.  Gamli borgarhlutinn var fyrrum tveir ađskildir byggđarkjarnar, Gric, ţar sem almenningur bjó, og Kaptol, sem kirkjan byggđi.  Ţessi tvö ţorp voru í harđri samkeppni fram á 19. öld, ţegar byggđin ţéttist og ţau runnu saman.  Gric var víggirt gegn mongólum á 13. öld og kallađ Gradec (Virkiđ) en Kaptol á 16. öld.  Byggđin fćrđist stöđugt út, niđur á áreyrarnar, međ beinum götum, torgum og opinberum byggingum.  Á tímabilinu 1860-1914 var vöxturinn hrađur og á 20. öldinni óx borgin til austurs og vesturs.  Eftir síđari heimsstyrjöldina fćrđist íbúđabyggđ upp eftir suđurbakka Savaárinnar.  Norđan Medvednicahćđa er Zagorie, svćđi vaxiđ skógi og vínekrum međ fallegum ţorpum og gömlum herragörđum.

Í Gradec er fjöldi bygginga í gotneskum stíl, m.a. kirkja hl. Markúsar, barokkirkja hl. Katrínar og hallirnar Zrincki og Orsic, sem var Klaustur jesúíta, og hin nýklassíska Draskovichöll.  Í Kaptol er m.a. gotnesk kirkja hl. Stefáns (13.-15.öld) međ 13. aldar fresku í skrúđhúsi.  Ţessi kirkja var endurbyggđ í lok 19. aldar.  Skammt frá henni er barokhöll erkibiskupanna og kapella hl. Stefáns frá miđri 13. öld.

Víđa um borgina eru torg og opin svćđi.  Hún er menningar- og menntamiđstöđ landsins og ţar eru m.a. lista- og vísindaakademíur og Zagrebháskóli, sem var stofnađur 1669.  Nokkur fjöldi listasafna bjóđa yfirlit yfir gamla og nýja list, leikhúslíf og tónlist eru í hávegum höfđ.  Ţjóđleikhúsiđ er í nýbarokbyggingu.

Núverandi nafn borgarinnar kom fyrst fram áriđ 1093, ţegar rómversk-katólski biskupinn settist ţar ađ.  Eftir mongólainnrásina 1241-42 varđ Gradec ađ frjálsri konungsborg og var víggirt.  Enn ţá standa nokkrir turnar frá ţessum tíma.  Zagreb lék stórt hlutverki í sögu Króatíu sem miđstöđ stjórnmála og ţađan var vörnum landsins gegn Tyrkjum og Austurríkismönnum stjórnađ.  Á 19. öldinni, ţegar ţjóđernisvitund króata var ađ vakna var borgin miđstöđ ţjóđernis- og sjálfstćđissinna og hreyfingar Júgóslavíusinna.

Í október 1918 kom ţing króata saman í Zagreb og rauf öll tengsl viđ Ausurríska-Ungverska keisaradćmiđ og lýsti Króatíu, Slavoníu og Dalmatíu sjálfstćtt ríki.  Tveimur mánuđum síđar gerđi hiđ nýfrjálsa ríki sambandssamning viđ Serbíu, Slóveníu og Svartfjallaland.  Á millistríđsárunum kom oft til alvarlegra átaka milli króatískra ţjóđernissinna, sem börđust fyrir sjálfstćđi króatísku ţjóđarinnar og miđstjórnarsinnađra serba.  Zagreb var miđstöđ fylgjenda króatíska bćndaflokksins á ţessum tíma.  Í apríl 1941 varđ Zagreb höfuđborg leppríkisins Króatíu, sem öxulveldin stjórnuđu.  Frelsisher Júgóslavíu náđi borginni í maí 1945 og Króatía varđ hluti af Júgóslavíu til 1991.

Zagreb er ađalmiđstöđ iđnađar í landinu.  Ţar er mikiđ um ţungaiđnađ, s.s. vélasmíđi, járn- og stálvinnslu, framleiđslu raftćkja, sements, vefnađarvöru, skófatnađar, efnaiđnađur, lyfjagerđ, pappírs- og matvćlaiđnađur.  Efnaiđnađurinn er ađallega byggđur á nćrliggjandi olíu- og gasbirgđum.  Ár hvert er haldin stór kaupstefna í borginni.  Núna skerast ţar mikilvćgar samgönguleiđir frá Vestur- og Miđ-Evrópu til Adríahafsins og annarra Balkanlanda.  Pleso-flugvöllur ţjónar flugi til flestra stórborga í Evrópu.  Áćtlađur íbúafjöldi 1991 var 867.865.

Landsleikur Íslendinga og Króata í umspili um sćti á heimsmeistaramótinu í knattspyrnu í Brasilíu á nćsta ári hefur vakiđ athygli víđa um heim.
Ţrátt fyrir ađ leika manni fćrri síđustu 40 mínútur leiksins náđi íslenska landsliđiđ í fótbolta hetjulegu jafntefli gegn Króatíu, 0:0, í fyrri leik liđanna í HM-umspilinu á Laugardalsvelli í kvöld 15. nóvember 2013. Íslendingar og Króatar mćtast aftur í Zagreb 19 nóvember.
Ţetta er áhyggjuefni. Nú dugar Íslandi jafntefli til ađ komast áfram en ég efast um ađ ţađ skori mörg mörk. Ţađ er alveg óskiljanlegt hvernig Króatíu tókst ekki ađ skora á Íslandi manni fleiri,“ segir Baric viđ vefsíđuna 24sata.hr.

 TIL BAKA        Ferđaheimur - Garđastrćti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM