Karbala Írak,
Flag of Iraq


KARBALA
ÍRAK

.

.

Utanríkisrnt.

Booking.com

Karbala (Kerbela) er borg í Miđ-Írak, 88 km suđvestan Baghdad, sem hún er tengd međ járnbraut.  Hún er helgasta borg landsins vegna „Orrustunnar viđ Karbala” áriđ 680 milli sunníta- og shítamúslima.  Sonarsonur Múhameđs, leiđtogi shíta, féll í orrustunni og grafhýsi hans er einhver mesti helgistađur shítamúslima og pílagrímastađur.  Grafhýsiđ var eyđilagt 1801 en endurbyggt fljótlega.  Shítamúslimar telja sig eiga visa vist í paradís, fái ţeir legstađ í Karbala, og ţví eru grafasvćđi gríđarstór.  Borgin er einnig brottfararstađur pílagríma á leiđinni til Mekka.

Karbala er enn ţá verzlunarstađur.  Gamli borgarhlutinn er umgirtur múrum.  Nýjar byggingar eru sunnan hans.  Karbala hefur oft veriđ vettvangur ófriđar milli alţýđu og stjórnarherra, bćđi innlendra og erlendra.  Nćstum helmingur borgarbúa er af íröskum uppruna.  Vestan Karbala, í eyđimörkinni, eru rústir kastala al-Ukhaidir.  Byggingartími og tilgangur hans eru á reiki, en líklega var hann byggđur síđla á 8. öld.  Byggingarstíllinn er kenndur viđ Sasan.  Áćtlađur íbúafjöldi áriđ 1985 var 185 ţúsund.

Orrustan viđ Karbala.  Hinn 10. október (10. Muharram AH 61) laust saman herjum Husayn ibn ‘Ali, sonarsonar Múhameđs, og arftaka kalífadćmisins, Yazid I af Umayyad-ćtt.  Husayn féll og höfđingjaćttin tryggđi sig í sessi.  Síđan ţessir atburđir gerđust hefur 10. október veriđ helgur sorgardagur (‘Ashura’) međal fylgjenda Husayn.

Ţegar Yazid I tók viđ völdum af föđur sínum voriđ 680, efndu skćruliđar tengdasonar hins látna spámanns Múhameđs, til uppreisnar í Kufah og buđu Husayn ađ leita skjóls há ţeim og buđu honum kalífadćmiđ Írak ađ loknum átökunum.  Yazid I, sem hafđi njósnir af uppreisn shíta í Kufah, sendi ‘Ubayd Allah, landstjóra í Basra til ađ koma á lögum og reglu.  Hann kvaddi ćttarhöfđingjana saman og gerđi ţá ábyrga fyrir hegđun ţegna sinna.  Husayn lagđi engu ađ síđur af stađ frá Mekka međ fjölskyldu sína og bjóst viđ konunglegum móttökum íbúa Kufah.  Ţegar hann kom til Karbala, vestan Efratfljóts, beiđ hans her ‘Ubayd Allah undir stjórn ‘Umar ibn Sa’d, sonar stofnanda Kufah.  Liđ Husayns lenti í orrustu og treysti á ađstođ frá Kufah en var brytjađ niđur.

Hollir fylgismenn Husayns í Kufah, sem voru í rauninni valdir ađ ţessum hörmulega atburđi, litu hann sem harmleik og hann fékk fljótlega á sig rómantískan og andlegan blć.  ‘Umar, ‘Ubayd Allah og jafnvel Yazid fengu á sig morđingjastimpil og ć síđan hafa shítamúslimar bölvađ ţeim.  Međal ţeirra er 10. Muharram almennur sorgardagur.  Írakar, ţó einkum Karbalabúar, halda helgileika byggđa á harmsögu fjölskyldu Husayns.  Grafhýsi hins hálshöggna pílslarvottar Husayns í Karbala er međal helgustu stađa heims.

 TIL BAKA        Ferđaheimur - Garđastrćti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir         HEIM