Niue eyja Nýja Sjáland,
Flag of Niue

Flag of New Zealand


NIUE
NÝJA-SJÁLAND

Map of Niue
.

.

Utanríkisrnt.

Booking.com

NIUE var sjálfstćtt eyríki í frjálsum tengslum viđ Nýja-Sjáland.  Eyjan er vestust Cookeyja en er undir annarri stjórn.  Hún er 2156 km norđaustan Auckland og 385 km austan Vava’u á Tongaeyju í miđju Suđur-Kyrrahafi.  Höfuđborgin er Alofi, flatarmáliđ er 260 km˛ og áćtlađur íbúafjöldi 1994 var 2200.  Ţessi kóraleyja er nokkurnvegin ávöl í laginu og Strandlengjan er 64 km löng.  Efri hluti eyjarinnar er slétta í 63 m hćđ yfir sjó.  Neđri hlutinn, neđan brattra hlíđa, er u.ţ.b. hálfs kílómetra breiđur stallur í 25-27 m hćđ yfir sjó og međ ströndum fram eru smáklettar.  Umhverfis eyjuna eru jađarrif.  Međalársúrkoman er 2000 mm og mest rignir frá desember til apríl.

Jarđvegur eyjanna er mjög gropinn og nauđsynlegt er ađ safna regnvatni af húsţökum til neyzlu.  Gróđurţekjan er fátćkleg en sums stađar vaxa há banyan-tré og Tahitihnota auk kókos- og blćjupálmar og pandanu, runnar (hibiscus), burknar og jarđlćgur gróđur.

Langflestir íbúarnir eru pólýnesar, sem tala tungu, sem er kennd viđ eyjuna og er skyld tungum Tonga- og Samóamanna.  Enska er einnig töluđ víđa.  Íbúarnir eru flestir kristnir.  Ţeir búa ađ mestu á frjósamri strandlengjunni, sem er mikiđ rćktunarsvćđi.  Stćrsta ţéttbýliđ er Alofi.

Efnahagurinn byggist ađallega á landbúnađi.  Fjórđungur eyjarinnar er rćktanlegur og spildurnar eru eign fjölskyldna.  Óheimilt er ađ selja útlendingum land.  Rćktun til útflutnings byggist á passion-avöxtum, kókoshnetum, „pawpaw” og lemónur.  Sjálfsţurftarbúskapurinn byggist á taro, kartöflum, banönum, sykurreyr, papćja, gvava og sítrusávöxtum.  Kvikfjárrćktin byggist á svínum, hćnsnum og nautgripum og veiđar til eigin ţarfa.  Fimmtungur landsins er skógi vaxin.  Iđnađurinn byggist á vinnslu söluafurđa, s.s. lemónusafa, passion-ávaxta, kókoshnetukjarna, hunangs og leđurvöru og handverk er talsvert stundađ.  Ferđaţjónusta er í ţróun.  Alofi er ađalhafnarborgin og lítill flugvöllur er á eyjunni.  Ađalviđskiptaland Niue er Nýja-Sjáland, sem veitir eyjaskeggjum einnig fjárhagsađstođ.

Stjórnarfar.  Samkvćmt stjórnarskránni frá 1974 hafa íbúarnir heimastjórn en eru nýsjálenzkir ríkisborgarar.  Ţjóđhöfđingi Englands er konungur eđa drottning eyjarinnar og 20 manna ţing velur forsćtisráđherra og ţjóđin kýs ţingiđ.  Forsćtisráđherrann velur fjóra ráđherra.

Sagan.  Fornleifauppgröftur áriđ 1974 leiddi í ljós, ađ eyjan var Samóar byggđu í kringum aldamótin 900.  Sagan segir ađ herskáir Tongabúar hafi komiđ til Niue á 16. öld.  James Cook, skiptstjóri lenti á Niue áriđ 1774 og kallađi hana Villimannaeyju vegna fjandskapar eyjarskeggja.  Trúbođsfélag London sendi trúbođa ţangađ eftir 1830 og í kringum 1852 voru allir íbúarnir orđnir kristnir.  Um aldamótin 1900 slógu Bretar eign sinni á hluta Samóaeyja.  Nýja-Sjáland fékk yfirráđin 1901 sem hluta Cookeyja en áriđ 1904 var eyjan ađskilin og fékk eiginn landstjóra og stjórnarráđ.  Fyrsta ţing var kosiđ 1960 og sex árum síđar fékk ţađ aukin völd og framkvćmdavald.  Áriđ 1974 var kosiđ um nýja stjórnarskrá og samtímis um sjálfstjórn í tengslum viđ Nýja-Sjáland.  Nýsjálendingar samţykktu ađ standa undir vörnum og annast utanríkismál og áframhaldandi nýsjálenzkt ríkisfang íbúanna.

.

 TIL BAKA     Ferđaheimur - Garđastrćti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM