KarˇlÝnueyjar Marshalleyjar BandarÝkin,
Flag of United States

MEIRA      

KARËL═NUEYJAR og MARSHALLEYJAR
BNA

Map of Marshall Islands
.

.

UtanrÝkisrnt.

Booking.com

KarˇlÝnueyjar eru klasi 963 eyja Ý Vestur-Kyrrahafi, , sem teygist tŠplega 4000 km nor­ur frß Pap˙a Nřju GÝneu, milli mi­baugs og nyr­ri hvarfbaugs, 1165 km▓ a­ flatarmßli.  Vestan ■eirra eru Palaueyjar, sem hafa veri­ sjßlfstŠ­a lř­veldi­ Belau frß 1981.  Nor­austan KarˇlÝnueyja eru Marshalleyjar, 867 talsins.  KarˇlÝnu- og Marshalleyjar sameinu­ust Ý lř­veldinu MÝkrˇnesÝu ßri­ 1978.  ┴ri­ 1980 (okt.) kusu Ýb˙ar ■ess a­ ver­a frjßlst sambandsrÝki BNA.  Fyrrum voru ■Šr verndarsvŠ­i BNA en skiptust sÝ­an Ý BandarÝki MÝkrˇnesÝu og Palau-lř­veldi­.  BandarÝki MÝkrˇnesÝu nß yfir tvŠr stˇrar eyjar, Pohnpei (fyrrum Ponape) og Kosrae og tvo eyjaklasa, Chuuk (fyrrum Turk) og Yap.  A­alatvinnugreinarnar ß eyjunum eru landb˙na­ur og fiskvei­ar.  Me­al afur­a eyjanna eru kˇkoshnetur, kassava, kart÷flur, kˇkoshnetukjarnar, tapݡka, bonito og a­rar fisktegundir, sykurreyr og handverk.

R˙stir ß sumum eyjanna gefa til kynna b˙setu Ý ßrdaga og lÝkleg tengsl vi­ kÝnverska menningu.  SpŠnskir sŠfarar komu til eyjanna snemma ß 16. ÷ld en Spßnverjar l÷g­u ■Šr ekki undir sig fyrr en sÝ­la ß 19. ÷ld.  Ůjˇ­verjar keyptu eyjarnar 1899 og ■Šr komust undir jap÷nsk yfirrß­ eftir ˇsigur Ůjˇ­verja Ý fyrri heimsstyrj÷ldinni.  ═ sÝ­ari heimsstyrj÷ldinni ger­u bandarÝskar sprengjuflugvÚlar miklar ßrßsir ß eyjarnar (einkum Chuuk).  ┴ri­ 1947 ur­u ■Šr verndarsvŠ­i Sameinu­u ■jˇ­anna undir stjˇrn BNA.  ┴ri­ 1979 var stofna­ Bandalag allra KarˇlÝnueyja nema Palau, sem fÚkk sjßlfstŠ­i 1994 sem lř­veldi­ Belau.  
KarˇlÝnu- og Marshalleyjar sameinu­ust Ý lř­veldinu MÝkrˇnesÝu ßri­ 1978.  ┴ri­ 1980 (okt.) kusu Ýb˙ar ■ess a­ ver­a frjßlst sambandsrÝki BNA.  Marshalleyjar eru nor­austan KarˇlÝuneyja (867 talsins).

Marshalleyjar eru lř­veldi Ý MÝkrˇnesÝu Ý Kyrrahafi.  Eyjarnar eru 34, tveir eyjaklasar, sem nß yfir 1,3 miljˇna km▓ hafsvŠ­i, Su­austur Ratak-klasinn og Nor­vestur-Ralik-klasinn.  Ůetta eru kˇralhringeyjar og kˇralrif.  Kwayalein er stŠrsta hringeyjan og Majuro er h÷fu­eyjan.  Heildarflatarmßl rÝkisins er 181 km▓ og Ýb˙arnir eru MÝkrˇnesar.  Ůeir voru tŠplega 60.000 ßri­ 1996 (322 manns ß km▓).  LÝfslÝkur karla voru ■ß 62 ßr og kvenna 65 ßr.

Efnahagsmßl.  Undirst÷­ur efnahagslÝfsins er sjßlfs■urftarb˙skapur, fiskvei­ar og fer­a■jˇnusta auk nokkurrar hßgŠ­a fosfatvinnslu.  A­al˙tflutningsvaran er kˇkoskjarnar.  ┴ri­ 1994 var verg ■jˇ­arframlei­sla Ý kringum 88 miljˇnir US$ (1.680.- ß mann).  Gjaldmi­ill rÝkisins er BandarÝkjadalur.  Fer­a■jˇnustan er a­aluppspretta erlends gjaldeyris og u.■.b. 10% vinnuaflsins eru bundin Ý henni.  ┴ri­ 1994 styrktu BNA rÝki­ me­ 55 miljˇnum dala (.u.■.b. 55% af vergri ■jˇ­arframley­slu).  ┴ ßrunum 1995-96 fˇru u.■.b. 25% ■jˇ­artekna til grei­slu erlendra lßna.

Sagan.  ═b˙ar MÝkrˇnesÝu bygg­u eyjarnar fyrir u.■.b. 3000 ßrum.  Spßnverjar komu fyrstir auga ß eyjarnar ßri­ 1526 en ■Šr fˇru ekki a­ byggjast Evrˇpum÷nnum fyrr en sÝ­la ß 19. ÷ld.  Ůjˇ­verjar ger­u ■Šr a­ verndarsvŠ­i ß ßrunum 1885-1914, ■egar Japanar hernßmu ■Šr.  ┴ri­ 1920 ger­i Ůjˇ­abandalagi­ ■Šr a­ jap÷nsku yfirrß­asvŠ­i,  ═ febr˙ar 1944 var Majuro fyrsta eyjan, sem BandarÝkjamenn hr÷ktu Japana frß Ý Kyrrahafinu Ý sÝ­ari heimsstyrj÷ldinni.  A­rar eyjar fylgdu Ý kj÷lfari­.  BandarÝkjamenn hersßtu eyjarnar allt strÝ­i­.

Frß 1946 til 1958 notu­u BandarÝkjamenn Bikini- og a­rar kˇrarhringeyjar Marshalleyja til tilrauna me­ kjarnorkuvopn.  Eyjarnar ur­u verndarsvŠ­i Sameinu­u ■jˇ­anna undir stjˇrn BNA 1947.  ┴ri­ 1979 h÷fnu­u Ýb˙arnir sameiginlegri stjˇrnarskrß MÝkrˇnesÝu og tˇku upp sjßlfstjˇrn me­ eigin stjˇrnarskrß, kj÷rnu ■ingi og forseta.

═ kosningunum 1983 sam■ykktu Ýb˙arnir a­ landi­ skyldi vera frjßlst sambandsrÝki BNA frß og me­ ßrinu 1986.  BandarÝkjam÷nnum var samtÝmis trygg­ur rÚttur til herst÷­va ß eyjunum Ý a.m.k. 15 ßr gegn 30 miljˇna dala efnahagsa­sto­ ß ßri.  Íryggisrß­ Sameinu­u ■jˇ­anna tˇku eyjarnar opinberlenga af skrß sinni yfir verndarsvŠ­i ßri­ 1990 og landi­ var­ a­ili a­ samt÷kunum nŠsta ßr.

┴ tÝmum kjarnorkutilraunanna ur­u Ýb˙ar Rongelap-eyjar fyrir hŠttulegri geislavirkni.  Rannsˇknir ß fˇlki, sem var­ fyrir geislavirkni og ÷­rum, sem voru utan svŠ­isins, sřndu fram ß aukna tÝ­ni blˇ­leysis, skjaldkirtilssj˙kdˇma, hjartasj˙kdˇma og Šxla.

Ůegar stŠrsta sprengjan (Bravo) var sprengd, fÚll geislavirk aska ß Rongelap og menga­i matvŠli og drykkjarvatn langt umfram hŠttum÷rk og fisk Ý hafinu ß svŠ­inu.  ═b˙ar svŠ­isins voru ekki vara­i vi­ fyrr en ßri­ 1983.  Aflei­ingin var s˙, a­ ■eir ur­u a­ yfirgefa eyjuna og setjast a­ ß Kwajalein-kˇrlarhringeyjunni.

Deilur hafa sta­i­ um ߊtlanir um losun geislavirks urgings ß einni hinna mengu­u eyja.  Marshalleyingar hafa krafizt grei­slu til a­ gera mengu­u svŠ­in byggileg ß nř.

KWAJALEIN-EYJA.  Kwajalein er klasi kˇralhringeyja Ý mi­vesturhluta Kyrrahafsins Ý Ralik-eyjaklasanum.  Heildarflatarmßl ■eirra er 16 km▓.  ═ sÝ­ari heimsstyrj÷ldinni vÝgbjuggust Japanar grÝ­arlega ß ■essum eyjum.  BandarÝkjamenn nß­u eyjunum ßri­ 1944.  Ůar er herst÷­, sem fylgist me­ tilraunum me­ kjarnorkuvopn og mi­unarst÷­ fyrir eldflaugar.

 TIL BAKA     Fer­aheimur - Gar­astrŠti 36 - 101 Reykjavik - info@nat.is - Heimildir            HEIM