Ţessi grein lýsir hugarástandi og pćlingum formannsins, sem var vissulega felldur međ bolabragđi, og féll reyndar líka á eigin bragđi, ţví henni bar alls ekki ađ segja af sér, ţótt óbreyttur félagsfundur hafi greitt tillögu í ţá átt meirihluta atkvćđa.  Ásta gat setiđ áfram, en vafalaust var henni ljóst, ađ um hana yrđi aldrei sátt.  Hún var búin ađ halda lunga félagsmanna í gíslingu í langan tíma og eyđileggja meginstođir félagsins.  Ţađ örlađi ekki á neinu nema einrćđisáráttu hennar og henni var gjörsamlega meinađ ađ hlusta á rök og skođanir annarra.  Hennar verđur lengi minnst vegna hryđjuverkastarfseminnar í Félagi leiđsögumanna.

Bréf frá fráfarandi formanni Fl

Fréttabréf leiđsögumanna

2. tbl. 1. árgangur, febrúar 2006.

Ásta Óla Halldórsdóttir, formađur Félags leiđsögumanna, sagđi af sér eftir ađ Borgţór Kjćrnested bar fram áskorun ţess efnis á félagsfundi, sem fram fór á Grand hótel Reykjavík í janúar síđastliđnum. Samtals greiddu 27 atkvćđi sitt međ tillögunni eđa sem nemur 5% félagsmanna, 11 voru á móti og 14 sátu hjá. Ásta útskrifađist frá Leiđsöguskóla Íslands voriđ 1998 og hefur starfađ viđ leiđsögn erlendra ferđamanna upp frá ţví. Hún var fyrst kosin sem varamađur í stjórn félagsins áriđ 2001 og var formađur ţess frá 2003.  Hér fjallar hún, ađ beiđni ritnefndar, um nokkur ásteytingarefni innan félagsins og hugmyndafrćđina sem hún starfađi eftir.

Kjarasamningurinn 2001

Eftir ađ kjaraviđrćđur hófust voriđ 2001 var ég kosin í launaráđ. Ţetta var í formannstíđ Borgţórs Kjćrnested.  Eftir á ađ hyggja var óheppilegt ađ skipta út fólki í launaráđi eđa samninganefnd rétt áđur en skrifađ var undir samninga.  Enda fór ţađ svoađ ţó ég hefđi ýmislegt ađ athuga viđ samningana eins og ţeir voru á ţeim tíma ţá hafđi ég persónulega engin tćkifćri á lokastigum samningsferlisins til ađ ná fram áherslubreytingum.

Ađ sjálfsögđu hlustađi ég á ţađ sem leiđsögumenn höfđu til málanna ađ leggja og ţađ eina sem ég gat gert í stöđunni var ađ tala viđ Borgţór og hitt fólkiđ í samninganefndinni um ađ ţađ ţyrfti ađ kynna stöđu mála fyrir leiđsögumönnum.

Á fundi sem haldinn var í ađdraganda kjarasamninganna skorti röksemdafćrslur og fundurinn fór út um víđan völl ef svo má segja.  Skrifađ var undir samninga, sem Borgţór virtist afskaplega ánćgđur međ, og ţau öll í samninganefndinni, og ég hafđi á tilfinningunni ađ ég vćri sú eina í félaginu, sem ekki var sátt viđ samning sem hljóđađi upp á fimm blađsíđur og var skipt í 1. gr., 2. gr. o.s.frv., rétt eins og um vćri ađ rćđa lagagreinar fyrir klúbb en ekki alvöru samning fyrir stéttarfélag. Samningurinn var ađ lokum samţykktur međ nokkurra atkvćđa mun.

Formannskjör áriđ 2002

Má vera ađ félagsmenn hafi munađ eftir nýja kjarasamningnum ţegar gengiđ var til formannskosningar á ađalfundi félagsins voriđ 2002.

Borgţór sóttist eftir endurkjöri en Eiríkur Ţór Einarsson var kosinn ţrátt fyrir skamma veru í Félagi leiđsögumanna.
Á sama fundi var ég kosin til stjórnarstarfa.
Eiríkur var formađur félagsins í eitt ár en gaf ekki kost á sér til endurkjörs voriđ 2003. Berglind Steinsdóttir tók viđ af honum og ég starfađi áfram í stjórn félagsins, sem ritari.

Í stjórnartíđ Berglindar varđ ljóst ađ félagiđ ćtti viđ mikinn fortíđarvanda ađ glíma.  Félag leiđsögumanna var upphaflega félagsskapur fólks, sem gaf kost á sér í leiđsögn og ferđaskrifstofur höfđu ráđiđ til sín sem „leiđsögumenn“ erlendra ferđamanna um Ísland.

Frumkvöđlar starfsgreinarinnar komu fljótt auga á nauđsyn menntunar og uppúr ţví var Leiđsöguskóli Íslands stofnađur áriđ 1976. Félagsmönnum ţótti mikiđ framfaraskref, ţegar ţeim tókst ađ semja sameiginlega um kaup og kjör viđ ferđaskrifstofur.  Frá ţessu hefur Birna Bjarnleifsdóttir, fyrrum formađur Fl og umsjónarmađur Leiđsöguskólans, greint í bréfi á „spjallinu“. En Birna var formađur félagsins á ţessum tíma.

Stéttarfélög eru félög fyrir launţega

Ţrátt fyrir ađ hiđ lausbundna Félag leiđsögumana vćri í raun orđiđ stéttarfélag eftir ađ ţađ fékk inngöngu í ASÍ, á áttunda áratugnum, skilgreindu félagsmenn ţađ ekki sem slíkt.  Ađ mínu mati voru ţađ mikil mistök á sínum tíma ađ kynna ekki breytt hlutverk félagsins fyrir

Félagsmönnum, ţví ađ í dag virđist sem margir leiđsögumenn hafi litla sem enga stéttarfélagsvitund, sem orsakast m.a. af eftirfarandi ţáttum:
Í fyrsta lagi eru margir í Fl einnig fullgildir međlimir í öđrum stéttarfélögum, t.d. BHM og VR.
Í öđru lagi eru sumir félagsmenn hćttir ađ vinna fyrir aldurs sakir.
Og í ţriđja lagi eru fjölmargir verktakar í félaginu, sem í laganna skilningi eru skilgreindir sem atvinnurekendur, sem greiđa sjálfum sér laun. Ţeir eru klárlega ekki launţegar.
Stéttarfélög eru félög fyrir launţega, en ţetta eiga margir félagsmenn erfitt međ ađ skilja.

Tilvistarkreppa

Allt frá ţví ađ ég gekk í Fl hef ég spurt sjálfa mig og ađra félagsmenn, hvort félagiđ sé stéttarfélag eđa bara félag.  Sitt sýnist hverjum.  Félag leiđsögumanna hefur dansađ óskiljanlegan línudans, mitt á milli ţess ađ vera félagasamtök eđa stéttarfélag.  Í lögum félagsins til margra ára kallađist ţessi línudans „hagsmunasamtök“.

Hvernig er hćgt ađ samrćma hagsmuni ţeirra, sem starfa viđ leiđsögn og ţeirra sem ekki gera ţađ, en vilja samt ađ félagiđ bjóđi upp á haust- og vorferđir og ađra skemmtan, helst ţeim ađ kostnađarlausu?

Fyrir mér er ţessi línudans óskiljanlegur.  Stéttarfélag er fyrir vinnandi fólk.  Leiđsögumenn, sem ekki vinna viđ leiđsögn verđa ađ gera sér grein fyrir ţví ađ međ auknum fjölda ferđamanna, einkum utan háannar, hafa skapast heilsársstörf fyrir leiđsögumenn.  Og ţessu fólki verđur ađ tryggja lágmarkslífsviđurvćri, sem lausráđnir njóta ađ sjálfsögđu einnig góđs af.

Standi Fl ekki viđ bakiđ á starfandi leiđsögumönnum, sem stéttarfélag, er hćtt viđ ţví ađ starfandi leiđsögumenn hrökklist til VR eđa annars félags, sem tilbúiđ er ađ taka viđ ţeim.

 

Allir velkomnir í félagiđ?

Berglind Steinsdóttir fékk í sinni stjórnartíđ bréf frá lögmanni ţess efnis ađ „próflausir“ en starfandi leiđsögumenn hefđu óskađ hans liđsinnis um ađ fá ađ ganga í félagiđ.  Áđur höfđu ţessir leiđsögumenn fengiđ synjun í samrćmi viđ gildandi félagslög, sem kváđu á um, ađ ađeins ţeir, sem hefđu próf frá Leiđsöguskóla  Íslands fengju inngöngu.  Ţetta bréf barst stjórninni stuttu fyrir ađalfund, voriđ 2004.  Á fundinum tilkynnti Berglind ađ hún gćfi ekki kost á sér til áframhaldandi formennsku og ég var kosin formađur.  Fyrsta verk mitt sem formađur var ađ bođa framhaldsađalfund, enda mikils til vinnandi ađ forđa Fl frá yfirvofandi málaferlum vegna ţessa máls. Ég og Ásta Sigurđardóttir fórum á fund lögfrćđinga ASÍ sem greindu okkur frá ţví ađ Fl vćri ekki stćtt á ţví samkvćmt landslögum ađ útiloka starfandi leiđsögumenn, ţar sem félagiđ vćri stéttarfélag.  Engu skipti ţótt í lögum félagsins stćđi „hagsmunafélag“, ţví félagiđ hefđi samningsrétt fyrir hönd allra leiđsögumanna og hefđi ţar ađ auki beina ađild ađ ASÍ.

Félagsmenn mótmćltu inngöngu „ómenntađra“ leiđsögumanna kröftuglega.  Í samráđi viđ lögfrćđinga ASÍ ákvađ stjórn Fl ađ bera upp á framhaldsađalfundinum tillögu ţess efnis ađ stofnuđ yrđi fagdeild fyrir leiđsögumenn, sem hefđu stađist formlegar menntunarkröfur. Eftir ađ tillagan var kynnt og borin upp á fundinum var hún samţykkt.  Fagdeild starfar eftir eigin reglugerđ, sem kveđur á um ađ í hana komist enginn án ţess ađ hafa lokiđ prófi frá Leiđsöguskóla Íslands, burtséđ frá ţví hvort félagar starfi sem leiđsögumenn eđa ekki.  Lögin, sem félagsmenn samţykktu ţá og eru í gildi kveđa á um, ađ „Félag leiđsögumanna sé stéttarfélag...“ skv. 2. gr. laganna.  Og ţar kemur líka fram hverjum er heimilt ađ vera í félaginu.

Próf frá Leiđsöguskóla Íslands verđur ađ veita starfsréttindi

Próf úr Leiđsöguskóla Íslands veitir ekki réttindi til eins eđa neins. Ţar til nýlega stóđ í lögum Fl ađ einungis ţeir, sem lokiđ hefđu prófi frá Leiđsöguskóla Íslands gćtu gerst félagar, en ţví hefur nú veriđ breytt og allir, sem starfa viđ leiđsögn eru velkomnir í stéttarfélagiđ.  Mér finnst persónulega ađ Leiđsöguskóli Íslands ţurfi ađ taka á ţessum málum. Ţađ er í verkahring skólans ađ brautskrá fólk međ réttindi.  Stéttarfélagi ber sú skylda ađ taka viđ öllum, sem starfa og greiđa prósentu af launum sínum til félagsins, burtséđ frá menntun, kynferđi, kynţćtti eđa einhverju öđru.  Ţađ er ekki í verkahring stéttarfélags ađ vinna ađ skólamálum.  Ţađ er löngu tímabćrt ađ leiđsögumenn ákveđi sjálfir hvort ţeir vilji reka stéttarfélag eđa ekki.

 Síđustu kjarasamningar

Mikil vinna fór í síđustu samninga og ćtla ég ekki ađ rekja alla ţá sögu hér. Ţeir sem muna eftir gömlu samningunum, 1. gr., 2. gr. o.s.frv., hafa eflaust fagnađ ţví ađ fá samning sem er uppsettur á sama hátt og samningar hjá öđrum félögum. Auđvitađ er ýmislegt, sem samninganefndin hefđi viljađ ná fram en tókst ekki.  Ţađ er erfitt ađ sitja á fundum og reyna ađ fćra rök fyrir ţví hvers vegna leiđsögumenn ţurfi ađ fá hćrri laun eđa fullvissu um örugga nćturgistingu í ferđum og fá ţessi svör á móti: „Viđ skulum skođa ţetta.“ Eđa: „Viđ samţykkjum ţetta ekki.“ Tilfinning mín segir, ađ leiđsögumenn ţurfi ađ ákveđa sig núna:  Eru ţeir tilbúnir ađ standa saman í verkfalli í nćstu samningalotu, ef ţörf krefur, eđa er komiđ ađ ţví ađ flytja stéttarfélagiđ til VR eđa einhvers annars félags, ţar sem ţaulvant samningafólk sér um samninga?  Ef ákveđiđ verđur ađ flytja Félag leiđsögumanna til annars stéttarfélags, en halda Félagi leiđsögumanna sem fagfélagi eingöngu fyrir „menntađa“ leiđsögumenn, ţá fyrst held ég ađ friđur skapist í félaginu.  Leiđsögumenn studdu tillögu á félagsfundi á Grand hótel Reykjavík ţess efnis ađ ég segđi af mér formennsku. Og ţađ hef ég gert. Ég óska Félagi leiđsögumanna velfarnađar en minni félagsmenn jafnframt á ađ ţađ gerist ekki nema félagiđ móti skýra framtíđarstefnu sem félagsmenn gangast undir.  Í formannstíđ minni hef ég haft ađ leiđarljósi ađ efla stéttarfélagiđ öllum starfandi leiđsögumönnum til gagns.  Ţessu virđast félagsmenn hafa hafnađ.
Ásta Óla.